της Μαρίας Βερίκογλου*

Φανταστείτε η υγεία του παιδιού σας απαιτεί άμεσα σοβαρή ιατρική επέμβαση. Η είσοδος στο νοσοκομείο, σας φέρνει αντιμέτωπους μ’ ένα ‘νέο’ δίλλημα.

Ενστερνίζεστε την παραδοσιακή επιλογή, με ανθρώπινο ιατρικό προσωπικό, την παρουσία γιατρών και νοσοκόμων, όπου μακροχρόνιες έρευνες καταδεικνύουν ό,τι το 90% των περιστατικών έχει θετική έκβαση;

Ή επιλέγετε τη ρομποτική προσέγγιση, στην ειδικά διαμορφωμένη πτέρυγα του νοσοκομείου, με εξειδικευμένο ρομποτικό προσωπικό, όπου ανάλογες έρευνες δείχνουν το 95% των περιπτώσεων να σταθμίζετε θετικά;

peper-robot

Η λογική, θα μας ωθούσε στην επιλογή που, το αποτέλεσμα τις ιατρικής παρέμβασης θα ήταν πιο κοντά στην επανάκτηση της υγείας μας. Ήμαστε όμως έτοιμοι να δεχτούμε την επί πολλών κυριαρχία των ‘μηχανών’ έναντι της ανθρώπινης φροντίδας;

Φυσικά, η μηχανική/ρομποτική επέμβαση δεν θα είναι αλάνθαστη. Μα όπως και οι αυτόματοι πιλότοι στα αεροπλάνα, και τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό είναι ήδη σε εφαρμοστέο στάδιο, κατά τον ίδιο τρόπο και στα ιατρικά ρομπότ δεν απαιτείται η τελειότητα, απλά να υπερβαίνουν τις ανθρώπινες δεξιότητες!

Δεν είναι μακριά ο καιρός που η ικανότητα των ρομπότ ίσως υπερβεί αυτή των ανθρώπων στην χειρουργική και στην φροντίδα των ασθενών.

Ποιο θα είναι το μέλλον των μονάδων φροντίδας; Τα ήδη υπάρχον νοσοκομεία θα εξυπηρετούν το όλο και αυξανόμενο ρομποτικό επίπεδο; Είμαστε έτοιμοι, για τις μεγάλου  κλίμακα αλλαγές ρόλων στα ‘εργοστασιακού τύπου’ (factory-like) νοσοκομεία;

hospital_robot

Τα Νοσοκομεία του Μέλλοντος

Παγκοσμίως, τα νοσοκομεία με πολύ αργό ρυθμό εισάγουν τα ρομπότ και την τεχνητή νοημοσύνη στις μονάδες αυξημένης φροντίδας, μολονότι η χρήση τους είναι ευρεία εφαρμόσιμη και δοκιμασμένη στις άλλες βιομηχανίες.

Παραδοσιακά η ιατρική εξελισσόταν με σχετικά αργούς ρυθμούς, γιατί η ασφάλεια και προστασία των ασθενών είναι στον πυρήνα της. Οικονομικές κυρίως πιέσεις αναπόφευκτα όμως θα ωθήσουν την βιομηχανία και τις κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν ότι αν τα ρομπότ παράγουν ιατρική αποτελεσματικότερα και στην ίδια τιμή κόστους του ιατρικό προσωπικό, τότε τα ρομπότ θα είναι ο μοναδικός τρόπος!

Τα τελευταία 10 χρόνια, κάποια νοσοκομεία αναγνώρισαν τη δυναμική του ‘εργοστασιακού τύπου’ (factory-like) μονάδων υγείας, και την αποτελεσματικότητα τους. Ο όρος ‘επικεντρωμένα εργοστάσια’ (focused factories) περιγράφει τις καινοτόμες νοσοκομειακές μονάδες που ειδικεύονται σε μοναδικού τύπου διαδικασίες (“lean processing”), καθώς και την τυποποιημένη και απόλυτα οργανωμένη ιατρική προσέγγιση (το ιατρικό προσωπικό θα είναι υπεύθυνο κυρίως των πολύπλοκων υποθέσεων και του ‘τελικού προϊόντος’).

Εύλογες όμως και οι ανησυχίες των πολιτών στη μετατροπή των μονάδων υγείας, με κύριο στοιχείο τον φόβο των περικοπών στις δαπάνες και της επικαλούμενης ανεργίας με την αυτοματοποίηση στην ιατρική εξειδίκευση. Μολαταύτα, το κίνητρο αυτού του είδους ιατρικής προσέγγισης (“lean processing”) έχει να κάνει με άλλου τύπου εργασία. Η κατά πολλά διατιμημένη ιατρική επιστήμη αναζητά πλέον έναν διαφορετικό ρόλο στη σχέση γιατρού-ασθενούς.

Όπως και συμβαίνει στους διάφορους κλάδους στη βιομηχανία, η τεχνολογία είναι ο κύριος μοχλός που επιτρέπει και επιφέρει την αλλαγή σε παραδοσιακές μεθόδους. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα διαφορετικού είδους επίπεδα νοσοκομειακής φροντίδας θα υπάγονται και θα εκτελούνται κυρίως από κομπιούτερ και ρομποτικές μηχανές!

Πρωτίστως η Ασφάλεια μα, και η Τεχνητή Νοημοσύνη Παρούσα

Το τελευταίο στάδιο του μελλοντικού ρομποτικού νοσοκομείου (robot-factory hospital) είναι ‘το τέλος του παιχνιδιού’ (the end game). Πολλοί από τους παράγοντες/συντελεστές είναι παρόν και το μόνο που αναμένουμε είναι η βελτιστοποίηση της ασφάλειας τους.

Ήδη ψηφιακά προγράμματα και αλγόριθμοι για μία σειρά θεραπειών και διαγνωστικών μεθόδων είναι παρών. Η ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική με τη χρήση ρομποτικών συστημάτων ήδη λειτουργεί προς όφελος του χειρουργού και του ασθενούς. Καθώς η ρομποτική επιστήμη εξελίσσετε, σύντομα τα ρομπότ θα είναι κυρίαρχα.

Οι μονάδες υγείας θα διαφέρουν πολύ σε 20 χρόνια. Τα κρεβάτια θα έχουν την αυτονομία που χρειάζονται ώστε αυτόματα να μεταφέρουν τους ασθενείς από τα επείγοντα, στο χειρουργείο, μέσο ακτινολογικού  αν ζητηθεί! Η διαλογή τους θα διαχειρίζεται από μονάδες τεχνητής νοημοσύνης (AI device). Πλείστες των αποφάσεων για θεραπευτική αγωγή θα λαμβάνονται με τη βοήθεια εξειδικευμένης σειράς υπολογιστικών συστημάτων. Ιατρικό ιστορικό καθώς και θεραπευτική αγωγή θα είναι αποθηκευμένα σε μικρό τσιπ στο σώμα, ή στην τηλεφωνική συσκευή! Αναμονή για ιατρικά δεδομένα και πληροφορίες σε επείγοντα περιστατικά θα εκλείψουν. Ρομπότ θα διανέμουν τα φάρμακα και οι αποκατάσταση των ασθενών θα υποβοηθάτε εξίσου ρομποτικά!

Μόνο η ανθρώπινη φαντασία μπορεί να καταστεί τροχοπέδη στην ‘νέα εποχή’ για την παροχή της υγείας, με την χρήση (ή και την κατάχρηση) των νέων ρομποτικών τεχνολογιών και τεχνιτών γνώσεων.

robot-cameron-merkel

Πού και Πώς Ορίζονται τα Όρια της Ρομποτικής Παρέμβασης και ποίες οι Ευθύνες στο Λάθος

Το μελλοντικό νοσοκομείο δεν θα απαιτεί μεγάλο αριθμό ιατρικού προσωπικού, αλλά και δεν υπάρχει το ενδεχόμενο μείωσης του όπως πολλοί ισχυρίζονται. Το κόστος ασφάλειας και οι αγωγές θα μειωθούν, καθώς οι αυτοματοποιημένες ρομποτικές διαδικασίες προσφέρουν μεγαλύτερη ακρίβεια και λιγότερες επιπλοκές.

Οι γιατροί του μέλλοντος θα απαιτείται να αριθμούν μία σειρά δεξιοτήτων πιο κοντά στην επιστημονική τεχνολογία, όπως προγραμματισμός και μηχανική γνώση (επίλυση προβλημάτων, ανακάλυψη γνώσης, συστήματα γνώσης κλπ), πριν καν αρχίσουν τις βασικές τους ιατρικές σπουδές! Η «μαθηματικοποιημένη» πληροφορική προγραμματισμού, η ανάγνωση, και η αριθμητική θα αποτελούν τα άμεσα εργαλεία και μεθόδους του ιατρικού γνωστικού πεδίου!

Ασφαλώς, αναγνωρίζοντας και χαρακτηρίζοντας τα ρομπότ ως οντότητες, είναι προφανές ό,τι σε περίπτωση καταγραφής ιατρικού λάθους θα πρέπει να αναζητηθούν οι ευθύνες. Από πού και πώς; Η πολυμορφική αυτή κατάσταση μας υποχρεώνει και μας υποδηλώνει σε κάποιες αμφιβολίες και ερωτηματικά.

Άμεσα προκύπτει το ερώτημα, πόσο ελεύθερα ή όχι οδηγούμαστε στην αυτόνομη επιλογή των αποφάσεων μας και που τοποθετούμε την εμπιστοσύνη μας;  Στη τεχνητή νοημοσύνη η οποία αναπαράγει την ανθρώπινη ευφυΐα χρησιμοποιώντας στοιχειώδη αριθμητικά μοντέλα που προσομοιώνουν πραγματικές βιολογικές διαδικασίες ή στον άνθρωπο/επιστήμονα για να μας χορηγήσει το φάρμακο, να προχωρήσει στη διάγνωση, και στην εκτέλεση της εγχείρησης;

Ίσως πρέπει να δεχτούμε ό,τι όπως και οι άνθρωποι απέχουν από το να χαρακτηριστούν τα τέλεια όντα, και οι περιπτώσεις λαθών είναι μία πραγματικότητα, ακόμα και στον τομέα της υγείας, το ίδιο θα ισχύει και για τα ρομπότ. Όπως τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγούς μειώνουν τα επίπεδα ατυχημάτων και κυκλοφοριακής συμφόρεσης, τότε ίσως και τα μελλοντικά ρομποτικά νοσοκομεία θα στηρίζουν και θα σώζουν περισσότερες ζωές και θα συμβάλλουν στο μειωμένο κόστος φροντίδας!

Ίσως η έλλειψη ενημέρωσης και οικονομικής υποστήριξης βιάζει εν πολλοίς τις προσωπικές επιλογές σημαντικής μερίδας ατόμων καταργώντας την προσωπική αυτονομία.

*Μαρία Α. Βερίκογλου ∞ MB/BChir ∞
Newnham College, Cambridge University, UK
Kλινική Γενετίστρια του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ (Cambridge university), στο Κολλέγιο Θηλέων Newnham College.
Lover of genetics, bioethics, A.I., tennis, swimming and lost in the woods.
Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο:
m.a.verikoglous@alumni.lse.ac.uk

LEAVE A REPLY