Μετά το «καλωσόρισες» από τα πρώτα λόγια που ακούει ένα νεογέννητο βρέφος είναι το «μην κλαις».  «Γιατί κλαις;», «Μην στεναχωριέσαι», «Δεν πρέπει να στεναχωριέσαι».  Μαζί με το «σε αγαπώ» θέτω στο παιδί μου τον πιο αυστηρό όρο για να το αποδεχτώ. Ότι «δεν μπορώ, δεν αντέχω, δε θέλω να στεναχωριέσαι», ότι «η λύπη, η θλίψη, η στεναχώρια, είναι συναισθήματα που δεν σου επιτρέπω για οποιοδήποτε λόγο να τα νιώθεις». Όμως δεν μπορούμε να μουδιάσουμε επιλεκτικά τα συναισθήματά μας. Όταν μουδιάζουμε τα επώδυνα συναισθήματα, μουδιάζουμε και τα ευχάριστα συναισθήματα (Brown, 2010).

Έτσι, σταδιακά το παιδί για να γίνεται αποδεκτό από τους σημαντικούς άλλους γι αυτό, θα πάψει να εκδηλώνει τη θλίψη του, μαζί με όσα επώδυνα ή μη συναισθήματα νιώθει ότι είναι μη αποδεκτά. Μέσα από αυτό τον τρόπο επικοινωνίας με τους γονείς του χάνει σταδιακά ή δεν αναπτύσσει ικανοποιητικά τη δυνατότητά του για συναισθηματική επεξεργασία. Όχι μόνο όσον αφορά τα μη επιτρεπτά συναισθήματα αλλά απομακρύνεται από τη δυνατότητά του να νιώθει και να επεξεργάζεται συναισθηματικά τα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον (Rogers, 1961).

Κι αν ακόμα αυτό είναι κάτι που οι άνθρωποι που σχετίζονται με το παιδί δεν το κάνουν ηθελημένα, επικοινωνούν στο παιδί ότι για να είναι αποδεκτό δεν επιτρέπεται να είναι ο εαυτός του και να εκφράζει τις ανάγκες του. Ακόμα κι αν ο γονιός νιώθει αποδοχή, χρειάζεται να την εκφράζει με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να την αισθάνεται και το παιδί του. Ο τρόπος που μιλάμε στα παιδιά, ο τρόπος που τα ακούμε μπορεί να τα κάνει να νιώσουν αποδοχή και ελευθερία ή απόρριψη. Μπορεί να ευνοήσει στο να αναπτυχθούν οι δυνατότητες τους ή να τα αποτρέψει από το να μας εμπιστευτούν και να εμπιστευτούν τον εαυτό τους (Gordon, 2009).

Πώς όμως εμποδίζεται η επικοινωνία με τα παιδιά μας χωρίς αυτό να μας γίνεται αντιληπτό; Πώς ενώ μπορεί να έχουμε τις καλύτερες προθέσεις να ακούσουμε τα παιδιά μας, καταλήγουμε στο να χάνουμε την επικοινωνία μαζί τους; Συνήθως η διακοπή της επικοινωνίας οφείλεται σε λεκτικές αντιδράσεις προς τα παιδιά που στέκονται εμπόδιο στο να νιώσουν την αποδοχή μας.

Το μόνο που χρειάζεται να κάνω είναι να ακούσω με προσοχή και με όλες μου τις αισθήσεις το παιδί και να αποκριθώ με τρόπο που θα του δείξω και θα καταλάβει ότι έχω ακούσει αυτό που είπε. Αντί για αυτό πολλές φορές απαντώ με τρόπους που δείχνουν στα παιδιά ότι δεν τα άκουσα. Αντί λοιπόν να σταθώ και να επικεντρωθώ στο να ακούσω τα λόγια και τα συναισθήματα του παιδιού είναι συνήθως πολλές οι φορές που κάνω κάτι από τα παρακάτω:

Να προσπαθώ να φτιάξω την κατάσταση: Αυτό που θα βοηθούσε θα ήταν…

Να δίνω μία συμβουλή: Νομίζω ότι θα έπρεπε να…

Να κάνω ερωτήσεις: Πώς συνέβη αυτό;

Να προσπαθώ να εξηγήσω: Μάλλον το είπε αυτό επειδή…

Να διορθώνω: Δεν έγινε ακριβώς όπως το λες…

Να κάνω κήρυγμα – διδαχή: Τι μπορείς να μάθεις απ’ αυτό;

Να παρηγορώ: Δεν ήταν δικό σου λάθος…

Να συμπάσχω: Σου φέρθηκε με τέτοιο τρόπο, τι βλάκας!

Να βγω από πάνω: Που να ακούσεις τι έπαθα εγώ…

Να πω μια δική μου ιστορία: Αυτό μου θυμίζει τότε που…

Να ασκώ κριτική: Αν δε φερόσουν με τόση αγένεια…

Να εκφράσω την συμπάθειά μου: Καημένε μου, λυπάμαι πολύ για σένα…

Όλοι οι παραπάνω πολύ συνηθισμένοι τρόποι επικοινωνίας αποτελούν εμπόδια της επικοινωνίας της αποδοχής μας προς τα παιδιά μας. Καθώς βιαζόμαστε με διάφορους τρόπους να μην ακούσουμε τις ανάγκες και τα συναισθήματα των παιδιών, προσπαθώντας  να τα προστατέψουμε από τα προβλήματά τους, τους αρνούμαστε μιας ζωτικής σημασίας εμπειρία, το να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των λύσεων που θα δώσουν. Ενώ καθώς επιτρέπουμε στα παιδιά να καταπιάνονται με τα δικά τους προβλήματα και να τα επιλύουν, μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα «αρνητικά»   συναισθήματα, να βρίσκουν λύσεις, να στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις, να εμπιστεύονται τα δικά τους συναισθήματα. (Gordon, 2009).  Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε εμείς, είναι να ακούσουμε τα συναισθήματα των παιδιών, προσφέροντας τους αποδοχή και εμπιστοσύνη.

Αναφορές

Brown, Β. (2010). The Gifts of Imperfection: Let Go of Who You Think You’re Supposed to Be and Embrace Who You Are. United States: Hazelden Information & Educational Services

Gordon, T. (2009). Τα μυστικά του αποτελεσματικού γονέα. Αθήνα: Ερευνητές

Rogers C. R. (1961). On becoming a person. A therapist’s view of psychotherapy. Boston: Houghton Mifflin

Rogers, C. R. (1980). A way of being. Boston: Houghton Mifflin.

 

Δημητρακοπούλου Δήμητρα, Msc

Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Προσωποκεντρική Θεραπεύτρια,

Παιδοκεντρική Παιγνιοθεραπεύτρια

Συνεργάτης του Εργαστηρίου Ψυχοκοινωνικών Μελετών

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ